اختلالات املایی در دانش آموزان
دکتر مصطفی تبریزی متخصص روانشناسی و مشاوره متولد شهر بجنورد در سال ۱۳۲۴ میباشد. او استاد دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر مرکز مشاوره روزبه میباشد.
دکتر مصطفی تبریزی کتاب های مختلفی را به چاپ رسانده است که یکی از آنها درمان اختلالات دیکته نویسی می باشد که می تواند راهنمای خوبی برای معلمان جهت دادن راهکار های مفید به معلمان در پایان املا و تمرین هایی به دانش آموزان برای برطرف شدن این اختلال است چون دانش آموزان زیادی هستند که در درس دیکته دچار مشکل هستند.در ادامه مطلب اختلالات املا به همراه درصد فراوانی و هم چنین راهکار مناسب برای رفع اختلال آمده است امید است که مورد استفاده قرار گیرد.
نوع اختلال: بي دقتي
درصد فراواني: 12
رتبه: دوم
مثال: نهنفته، عسبل، كندم، سيز
علت: عدم تمركز و توجه به صداها و شكل حروف هنگام نوشتن
راهكار مناسب براي رفع اختلال:
1- دو تصوير مشابه كه اختلالات جرئي با هم دارند در اختيار دانشآموزان گذشته تا اختلالات را پيدا كنند.
2- كلمهاي را روي كارتي نوشته به طوري كه يك از حروف يا دندانههاي آن جا افتاده باشد و يا كلمهي مورد نظر نقطه و دندانهي اضافه داشته باشد. (مهربان، تنور) تا دانشآموز آن را اصلاح كند.
3- براي تصحيح ديكته دانشآموزان ديگر از او كمك بگيريم.
نوع اختلال: حافظه شنوايي
درصد فراواني: 20
رتبه: اول
مثال: جا انداختن كلمه در جمله
علت: عدم دقت در خوب گوش دادن و عجله در هنگام نوشتن
راهكار مناسب براي رفع اختلال:
1- تكرار جملهاي كه در ديكته به كار برده شده، براي كل كلاس و جلب توجه همه.
2- دانشآموزي كه دچار اين مشكل است در جايي بنشيند كه نزديك معلم باشد.
3- از چنين دانشآموزي بخواهيم كه جمله را براي بقيه دانشآموزان بخواند.
نوع اختلال: حساسيت شنيداري
درصد فراواني: 6
رتبه: هفتم
مثال: پمبه (پنبه)، ژاله (جاله)
علت: عدم حساسيت در شنيدن صداها
راهكار مناسب براي رفع اختلال:
1- استفاده از نوار كاست و شنيدن انواع صداها و تشخيص نوع صدا
2- ريختن انواع اشيا (برنج، لوبيا، سنگ و . . .) در قوطيهاي مجزا و به صدا در آوردن آنها و تشخيص نوع شئ داخل قوطي
3- پايين آوردن تن صدا توسط معلم به طوري كه به سختي تشخيص داده شود.
نوع اختلال: نارسا نويسي
درصد فراواني: 9
رتبه: سوم
مثال: رستم و سهراب نيستند
علت: در دست گرفتن مداد به صورت نا مناسب، وضعيت قرار گرفتن نا مناسب كاغذ نسبت به بدن، صحيح نبودن جهت كاغذ، ضعيف بودن عضلات و كوچك بودن انگشتان دست (بيش از حد شل و يا سفت نگه داشتن قلم، دوربودن انگشت از سر مداد)
راهكار مناسب براي رفع اختلال:
1- كشيدن خطوط به صورت دلخواه توسط دانشآموزان به وسيلهي روان نويس، وايت برد، گچ نرم.
2- اصلاح نشستن كودك هنگام نوشتن تكاليف از نظر ارتفاع و موقعيت بن
3- راست نگه داشتن دفتر به صورت زاويه قائمه هنگام نوشتن
4- استفاده از مدادهاي با قطر مناسب با توجه به وضعيت انگشتان او و تمرينهايي همچون ماساژ خمير بازي، مچاله و بريدن كاغذهاي باطله، بستن دكمه و زيبا و قفل و كليد
نوع اختلال: موارد آموزشي
درصد فراواني: 8
رتبه: چهارم
مثال: شودهام (شدهام)، خوروس (خروس)، خراك (خوراك)
علت: آموزش نادرست آموزگار به ويژه تدريس (با ربط) و استثنا
راهكار مناسب براي رفع اختلال:
1- براي تدريس ( اِ ربط) بازباني ساده چند مثال ميزنيم و از آنها ميپرسيم كه بعد از شنيدن اين كلمات منتظر كلمهي ديگري هستيد يا نه؟ اگر منتظر شنيدن كلمهي ديگري هستند از ( اِ ربط) و اگر منتظر شنيدن كلمهي ديگري نباشد از ( ـه ه ) استفاده ميكنيم مانند: مدادِ ، خانه
2- نوشتن كلماتي كه داراي ( اُ استثنا) هستند بر روي مقوا و نصب در جلوي ديد آنها و تقويت حافظه بصري.
نوع اختلال: حافظه توالي ديداري
درصد فراواني: 7
رتبه: پنجم
مثال: دادر (دارد)، آزرو (آرزو)
علت: عدم توانايي يادآوري كلمات به همان ترتيبي كه بوده است
راهكار مناسب براي رفع اختلال:
1- نام بردن ترتيب صف دانشآموزان توسط دانشآموزي كه اين مشكل را دارد.
2- انجام چند حركت ورزشي توسط معلم و تكرار ترتيب آن ورزشها توسط دانشآموز.
3- نوشتن چند حرف روي مقوا و سپس يك فرصت كوتاه براي ديدن، به او ميدهيم. دانشآموز به ياد ميآورد، كه از راست به چپ چه حروفي را ديده است. (ص هـ ر م ز)
4- به جاي حروف در تمرين بالا از كلمه استفاده شود. (مادر بهار باران سبز)
نوع اختلال: حساسيت شنيداري
درصد فراواني: 6
رتبه: هفتم
مثال: پمبه (پنبه)، دمبال (دنبال)
علت: عدم حساسيت در شنيدن صداها
راهكار مناسب براي رفع اختلال:
1- استفاده از نوار كاست و شنيدن انواع صداها و تشخيص نوع صدا
2- ريختن انواع اشيا (برنج، لوبيا، سنگ و . . .) در قوطيهاي مجزا و به صدا در آوردن آنها و تشخيص نوع شئ داخل قوطي
3- پايين آوردن تن صدا توسط معلم به طوري كه به سختي تشخيص داده شود.
نوع اختلال: حافظه ديداري
درصد فراواني: 7
رتبه: پنجم
مثال: اَمو (عمو)، سابون (صابون)
علت: كودك قادر به خاطر آوردن تصوير كلمه نيست
راهكار مناسب براي رفع اختلال:
1- انجام بازي چه كسي يا چه چيزي در كلاس جا به جا شده است.
2- ابتدا دو تصوير ساده را به كودك نشان ميدهيم و پس از مخفي كردن تصوير از او ميخواهيم كه تصاوير را به ياد آورد. در مرحلهي بعد از سه تصوير و تصاوير مركب و پيچيدهتر استفاده ميكنيم.
3- تهيه كارتهايي به ابعاد 7 در 5 سانتيمتر و نوشتن چند كلمه كه هم خانواده ميباشند تا كودك براي چند روز از اين كارتها استفاده كند. مثلاً در جمله سازي و ساختن داستان و . . . (خاص مخصوص خصوصي)
4- تهيه كارتهايي به ابعاد 7 در 5 سانتيمتر و نوستن دو يا سه كلمهاي كه كودك در آنها دچار اشتباه ميشود. اين كارتها نيز چند روز متوالي در اختيار وي قرار ميگيرد و سپس تعويض ميشود. مانند (صابون صبح عمو)
آموزگار پايه ي ششم و مدرس دوره هاي ضمن خدمت فرهنگيان رياضي دوم و ششم ابتدايي ؛ در اين وبلاگ سعي شده تا جديد ترين و كامل ترين مطالب آموزشي از پايه اول تا ششم ارائه گردد . با تشكر